Vị Giáo hoàng Thừa sai Thương xót Phanxicô
Nếu Thánh Giáo hoàng Thừa sai Thương xót Gioan Phaolô II ở vai trò “thiết lập” Thời điểm Thương xót thì Vị Giáo hoàng Thừa sai Thương xót Phanxicô, Vị Giáo hoàng phong hiển thánh cho Vị tiền nhiệm Gioan Phaolô II của mình vào Chúa Nhật LTXC 27/4/2014 và đồng thời cũng tôn phong hiển thánh cho Mẹ Têresa Calcutta ngày mùng 4/9 Năm Thánh Thương Xót 2016, Vị Giáo hoàng đóng vai trò làm thăng hoa Thời điểm Thương xót, ở chỗ loan truyền LTXC bằng chính đời sống nghèo khó của mình và bản thân quan tâm đặc biệt đến người nghèo khổ ở mọi dạng thức.
Thật vậy, Thời điểm Thương Xót còn được LTXC an bài thần linh tuyển chọn và sai đến với chung thế giới đang sống trong nền “văn hóa sa thải loại trừ – throwaway culture” một vị Giáo Hoàng đến “từ tận cùng trái đất” (trong lời ra mắt của vị tân Giáo hoàng ngày 13/3/2013) là một đất nước Á căn đình ở tận đáy của một vùng thế giới nghèo khổ Mỹ Châu Latinh, một vị giáo hoàng, với tư cách và bằng thẩm quyền Giáo hoàng của mình đã tuyên bố và thực hiện ít nhất những gì là tiêu biểu về LTXC sau đây:
1- “Tôi mong muốn biết bao một Giáo hội nghèo và cho người nghèo – How I would like a church that is poor and for the poor” (với giới truyền thông lần đầu tiên ngày 16/3/2013);
2- Lập một văn phòng phát chẩn của riêng ngài, một văn phòng đã được ngài trong cuộc cải cách Giáo triều Roma đã nâng văn phòng này lên thành một phân bộ Phục vụ Bác ái của Giáo triều Roma, để giúp người nghèo một cách cụ thể, nhất là ở ngay Thành phố Roma;
3- Ban Tông hiến “Niềm vui Phúc Âm – Evangelii gaudium” ngày 24/11/2013 về vai trò Thừa sai Thương xót của Giáo Hội;
4- Mở Năm Thánh ngoại lệ về Lòng Thương Xót 2016 với Tông thư “Dung nhan Thương xót – Misericordia vultus” ngày 11/4/2015;
5- Kết thúc Năm Thánh Thương Xót 2016 bằng Tông thư nhan đề “Lòng Thương xót và Nỗi Khốn cùng – Misericordia et Misera” ngày 20/11/2016;
6- Thiết lập Ngày Thế Giới Người Nghèo (CN 33 Thường niên) khi kết thúc Năm Thánh Thương Xót, và vào năm 2021 cũng đã thiết lập Ngày Thế Giới Ông Bà và Lão Niên (CN cuối Tháng 7),
7- Đề cao và chú trọng đến tính cách “ngoại biên – peripheri” không loại bỏ một ai, trái lại bao gồm tất cả mọi người, nhất là những người anh em hèn mọn nhất của Chúa Kitô, do đó tính cách “ngoại biên” của ngài chẳng những về địa lý mà nhất là về nhân bản và nhân sinh.
Tất cả chủ trương của ngài là vị Giáo hoàng Thừa sai Thương xót có thể được tóm gọn và phản ảnh trong đoạn 49 của Tông Huấn “Niềm Vui Phúc Âm – Evangelii gaudium” sau đây:
“Bởi vậy chúng ta hãy xông pha (go forth), chúng ta hãy xông pha để cống hiến cho hết mọi người sự sống của Chúa Giêsu Kitô. Ở đây tôi muốn lập lại cho toàn thể Giáo Hội những gì tôi đã thường nói với các linh mục và giáo dân ở Buenos Aires rằng: Tôi thích một Giáo Hội bị bầm dập, đớn đau và lem luốc vì xuống đường vào đời hơn là một Giáo Hội thiếu lành mạnh bởi bị giam hãm và dính chặt với cái an toàn của mình (I prefer a Church which is bruised, hurting and dirty because it has been out on the streets, rather than a Church which is unhealthy from being confined and from clinging to its own security). Tôi không muốn một Giáo Hội chỉ quan tâm tới vấn đề trở thành tâm điểm để rồi đi đến chỗ bị rơi vào một mạng lưới đầy những thứ ám ảnh và phương thức. Nếu một điều gì đó có lý quấy rầy chúng ta và khiến cho lương tâm của chúng ta cảm thấy áy náy, thì đó là sự kiện là có rất nhiều anh chị em của chúng ta đang sống không có sức mạnh, ánh sáng và niềm ủi an là những gì xuất phát từ tình thân hữu với Chúa Giêsu Kitô, không có một cộng đồng đức tin để nâng đỡ họ, không có ý nghĩa và mục đích trong đời. Niêm hy vọng của tôi đó là chúng ta sẽ được tác động bởi nỗi lo sợ, hơn cái sợ bị lầm đường lạc lối, trong việc cứ khép kín trong các thứ cơ cấu cống hiến cho chúng ta một cảm giác sai lầm về sự an toàn, trong các thứ luật lệ khiến chúng ta có những phán đoán thô lỗ, trong những thứ thói quen khiến cho chúng ta cảm thấy an toàn, trong khi đó thì ở ngay cửa nhà của mình, dân chúng đang chết đói và Chúa Giêsu vẫn không ngừng nói với chúng ta rằng: “Các con hãy cho họ ăn gì đi” (Mk 6:37).”
Cảm nhận của Vị Giáo hoàng Thừa sai Thương xót Phanxicô về Thời điểm Thương xót liên quan đến thế giới loài người đang bị đầy “những thương tích” đang cần đến một Giáo Hội được ngài ví như “một bệnh viện dã chiến / lưu động – a field hospital”, như ngài đã huấn dụ hàng giáo sĩ Roma vào đầu Mùa Chay ngày mùng 6/3/2014 thế này:
“Ngày nay, chúng ta có thể nghĩ về Giáo Hội như là ‘một bệnh viện dã chiến / lưu động – a field hospital’. Điều này, xin tha cho tôi, tôi xin lập lại, vì tôi thấy nó như thế, tôi cảm thấy là như vậy: ‘một bệnh viện dã chiến / lưu động’. Cần phải chữa trị các vết thương, rất ư là nhiều vết thương! Rất ư là nhiều vết thương! Có rất nhiều người bị thương, bởi các vấn đề về vật chất, bởi gương mù gương xấu, cả ở trong Giáo Hội nữa… Thành phần bị thương bởi những ảo tưởng của thế gian… Chúng ta là các linh mục cần phải ở đó, gần gũi với những con người này. Tình thương trước hết là chữa trị các vết thương. Khi một người bị thương thì họ cần được chữa trị lập tức, chứ không phải là các thứ phân tích, như tầm quan trọng của vấn đề cao mỡ, cao đường… Thế nhưng vết thương ngay đó, hãy chữa trị vết thương đã, sau đó chúng ta mới lưu ý tới việc phân tích. Bấy giờ người chuyên viên ra tay chữa trị, thế nhưng cần chữa trị các vết thương hở (open wounds) trước. Đối với tôi, vào lúc này đây, đó là những gì quan trọng nhất. Rồi cũng có cả các vết thương sâu kín nữa, vì có những con người rời xa khiến không thấy được các vết thương của họ… Hãy nhớ đến tục lệ về những người phong cùi thời Chúa Giêsu, theo luật Moisen, là thành phần bao giờ cũng sống xa cách để khỏi gây lây nhiễm… Có những con người rời xa vì hổ thẹn, vì ngại ngùng để lộ ra vết thương của họ…. Và họ rời xa có lẽ mang một bộ mặt lầm lỡ khác với Giáo Hội, nhưng tận thâm tâm họ mang một vết thương đau… Họ cần một vỗ về nào đó! Còn anh em, quí đồng bạn linh mục thân mến – tôi xin hỏi anh em nhé – anh em có biết được các vết thương của giáo dân trong xứ của mình hay chăng? Anh em có trực giác thấy được chúng hay chăng?…”
Trân trọng
TĐCTT Đaminh Maria cao tấn tĩnh (tài liệu chuyển dịch)