Thiên Đường: Niềm Vui Thương Xót
TĐCTT Đaminh Maria cao tấn tĩnh
Misericordia et Misera là nhan đề của Tông Thư được Đức Thánh Cha Phanxicô, Vị Giáo Hoàng Thương Xót, ban hành ngày 20/11/2016, ngày bế mạc Năm Thánh Thương Xót (8/12/2015 – 20/11/2016), để chẳng những đóng Cửa Thánh Năm Thánh Thương Xót là một thời điểm chưa từng có trong lịch sử Giáo Hội mà còn đồng thời để mở Cửa Lòng Thương Xót Chúa bao rộng hơn nữa cho đến tận thế, như chính ngài đã khẳng định trong bài giảng bế mạc Chúa Nhật Lễ Chúa Kitô Vua 20/11/2016:
”Cho dù Cửa Thánh có đóng thì cửa ngõ đích thực của lòng thương xót là Trái Tim Chúa Kitô bao giờ cũng vẫn rộng mở cho chúng ta. Từ cạnh sườn bị rạch toác của Đấng Phục Sinh tuôn ra lòng thương xót, ơn an ủi và niềm hy vọng cho đến tận cùng thời gian”.
Nhan đề Misericordia et Misera này đã được Đức Thánh Cha Phanxicô lấy từ lời bày tỏ cảm nhận của Thánh Âu Quốc Tinh (Augustine) trước cảnh tượng chỉ còn lại một mình Chúa Giêsu và người nữ bị bắt quả tang phạm tội ngoại tình nhưng đã được Người vô cùng khôn ngoan cứu cho khỏi bị ném đá chết về phần xác mà nhất là về phần hồn của chị, như ngài đã nói rõ ở ngay câu dẫn nhập mở đầu cho Bức Tông Thư bế mạc Năm Thánh Thương Xót của ngài:
“MISERICORDIA ET MISERA là một cụm từ được Thánh Âu Quốc Tinh (Augustine) sử dụng trong việc kể lại câu chuyện về cuộc gặp gỡ của Chúa Giêsu với người phụ nữ bị bắt quả tang phạm tội ngoại tình (xem Gioan 8:1-11). Thật khó mà tưởng tượng được một cách nào tuyệt vời và thích đáng hơn để diễn tả mầu nhiệm yêu thương của Thiên Chúa khi tình yêu này đụng chạm tới tội nhân: ‘Chỉ còn lại có hai người: lòng thương xót với nỗi khốn khổ / mercy with misery’ (On the Gospel of John, XXXIII, 5)”.
Tuy nhiên, ở trình thuật được Thánh Âu Quốc Tinh diễn tả như là một cuộc gặp gỡ giữa Lòng Thương Xót của Thiên Chúa và Nỗi Khốn Cùng của con người ấy dường như Lòng Thương Xót Chúa là chính và chủ động, qua tác hành và ngôn từ của Chúa Giêsu, hiện thân của Lòng Thương Xót và là Chân Dung của Lòng Thương Xót, hơn là Nỗi Khốn Cùng được hiện thân nơi người phụ nữ ngoại tình dường như hoàn toàn thụ động cho đến khi được được Giêsu lên tiếng hỏi.
Phải chăng càng thụ động như thế trước Lòng Thương Xót Chúa người phụ nữ tội lỗi này, không hề tỏ ra một lời nói hay cử chỉ hối hận nào, cho dù sau khi nghe lời Chúa nhắn nhủ: “Chị hãy về. Nhưng từ nay trở đi đừng phạm tội ấy nữa” (Gioan 8:11), hoàn toàn khác hẳn với người phụ nữ tội lỗi trong thành thường được cho là Mai Đệ Liên ở Phúc Âm Thánh Luca (xem 7:36-50), lại càng trở thành thật sự là Nỗi Khốn Khổ đáng thương?
Nếu Misericordia et Misera là một cuộc hội ngộ thần linh giữa Lòng Thương Xót và Nỗi Khốn Khổ, điển hình như ở trường hợp giữa Chúa Giêsu với người phụ nữ Khốn Khổ bị bắt quả tang phạm tội ngoại tình, thì cuộc hội ngộ thần linh này có thể được diễn ra ở nhiều trường hợp khác nhau và một cách khác nhau tùy từng tâm hồn, từng hoàn cảnh v.v. Chẳng hạn giữa Chúa Giêsu là Lòng Thương Xót với người phụ nữ tội lỗi trong thành Khốn Khổ vừa được nhắc đến, hay giữa Chúa Giêsu là Hiện Thân Thương Xót với người phụ nữ Samaritanô Khốn Khổ ở Bờ Giếng Giacóp (xem Gioan 4:7-29), hoặc giữa Chúa Giêsu là Chân Dung Thương Xót với viên trưởng ban thu thuế Giakêu lùn Khốn Khổ (xem Luca 19:1-10).
Thế nhưng, có lẽ cuộc hội ngộ thần linh giữa Lòng Thương Xót Chúa và Nỗi Khốn Khổ tuyệt vời nhất và lý thú nhất phải kể đến cuộc hội ngộ thần linh cuối cùng, cuộc hội ngộ thần linh giữa Chúa Giêsu Khổ Giá là Lòng Thương Xót với Tên Trộm Tử Tội Khốn Khổ bị đóng đanh với Chúa Kitô nhưng nhận biết Người.
Cuộc hội ngộ thần linh giữa Lòng Thương Xót và Nỗi Khốn Khổ ở lần cuối cùng này tuyệt vời và lý thú hơn hết ở chỗ: 1- chính Lòng Thương Xót có vẻ thụ động trước Nỗi Khốn Cùng đóng vai chủ động, và 2- chính Lòng Thương Xót lại trở thành đáng thương trước Nỗi Khốn Cùng đáng thương, hoàn toàn khác với cuộc hội ngộ thần linh giữa Chúa Giêsu Thương Xót và người phụ nữ ngoại tình Khốn Khổ.
Trước hết, trong cuộc hội ngộ thần linh cuối cùng giữa Lòng Thương Xót là Chúa Giêsu Khổ Giá và Nỗi Khốn Cùng là Tên Trộm Tử Tội bị đóng đanh bên phải Chúa Kitô trên Đồi Canvê thì chính Lòng Thương Xót có vẻ thụ động trước Nỗi Khốn Cùng đóng vai chủ động. Thật vậy, tên trộm tử tội bị đóng đanh với Chúa Kitô Khổ Giá tỏ lòng thống hối bấy giờ đã tự động lên tiếng trước, chứ không phải Chúa Giêsu, khi anh ta van xin cùng Người rằng: “Lạy Ngài Giêsu, khi nào Ngài lên ngự trên ngai tòa của mình thì xin Ngài hãy nhớ đến tôi cùng – Jesus remember me when you enter upon your reign” (Luca 23:42).
Sau nữa, trong cuộc hội ngộ thần linh cuối cùng giữa Lòng Thương Xót là Chúa Giêsu Khổ Giá và Nỗi Khốn Cùng là Tên Trộm Tử Tội bị đóng đanh bên phải Chúa Kitô trên Đồi Canvê này chính Lòng Thương Xót lại trở thành đáng thương trước Nỗi Khốn Cùng đáng thương. Thật vậy, tên trộm tử tội thống hối này, trước khi ngỏ lời với Lòng Thương Xót là Chúa Kitô Khổ Nạn bấy giờ, đã tỏ ra đầy lòng cảm thương Người, bằng cách lên tiếng bênh vực Người khi quay sang trách móc và nhắc nhở tên trộm tử tội đồng bạn của mình: “Chẳng lẽ ngươi không kính sợ Thiên Chúa hay sao, vì ngươi cũng chịu cùng một bản án? Dầu sao chúng ta đáng bị như vậy. Chúng ta chỉ trả giá cho những gì chúng ta đã làm, còn người này có làm gì sai trái đâu” (Luca 23:40-41).
Trong lời tên trộm tử tội thống hối này thân thưa cùng Chúa Giêsu Khổ Giá bấy giờ anh ta không hề xin Người một cách rõ ràng rằng “xin Ngài thương đến tôi”, mà chỉ xin nhớ đến anh ta thôi. Thế nhưng, chính trong lời xin chỉ có vẻ như nhắc nhở này thôi đã cho thấy đức tin của anh ta mãnh liệt tới đâu vào Lòng Thương Xót Chúa, vào Đấng có thể cứu độ anh ta về phần hồn hơn là phần xác. Chính vì anh ta đã tin rằng anh ta đã được thương xót và tha thứ rồi nên anh ta chỉ xin nhớ đến anh ta là đủ.
Trong lời van xin của mình, ở phần đầu anh ta đã tuyên xưng đức tin của anh ta và phần ngỏ lời xin sau đó hoàn toàn lệ thuộc vào phần tuyên xưng đầu. Ở chỗ, chính vì anh ta tin rằng Nhân Vật Lịch Sử “Giêsu” được anh ta gọi đích danh bấy giờ là Đấng Thiên Sai Cứu Thế, hoàn toàn “vô tội“, có chịu khổ nạn và tử giá như anh ta thì chỉ vì phần rỗi của loài người tội lỗi trong đó có anh ta, và tình yêu vô cùng nhân hậu đầy lòng “xin tha” của Người chắc chắn sẽ chiến thắng tội lỗi và sự chết do loài người gây ra, bởi thế anh ta tin chắc Người sẽ “ngự trị trên ngai tòa của Ngài“, một Thiên Đường Thương Xót cho những ai tội lỗi nhưng thống hối bằng tất cả niềm tin tưởng vào Lòng Thương Xót của Người.
Thật ra, tên trộm tử tội này, mới đầu cũng vào hùa với tên trộm tử tội đồng bạn bị đóng đinh cũng như với chung dân chúng và thành phần lãnh đạo trong dân lên tiếng phỉ báng và thách thức Người, như được Thánh ký Mathêu thuật lại (27:38-44), sau đó sở dĩ tỏ ra chủ động và cầu khẩn cùng Chúa Kitô Khổ Giá bấy giờ là vì anh ta đã chẳng những thấy được mà còn cảm nghiệm được chính Lòng Thương Xót Chúa, qua thái độ hiền lành bao dung tha thứ khi Người thân thưa cùng Cha của Người rằng: “Xin Cha tha cho họ vì họ lầm không biết việc họ làm” (Luca 23:34), một Lòng Thương Xót bao gồm cả chính anh ta là người cũng đã vào hùa phỉ báng và lăng nhục Người, một Lòng Thương Xót đã có sức hoán cải anh ta, khiến anh ta quay ra thương xót chính Lòng Thương Xót của mình.
Như thế, bề ngoài Lòng Thương Xót là Chúa Kitô Khổ Giá có vẻ thụ động, nhưng thật ra Người đã chủ động hơn bao giờ hết và mãnh liệt hơn ai hết, vì Lòng Thương Xót này đã xẩy ra trước phản ứng hoán cải của tên trộm tử tội thống hối ấy, và chẳng những đã làm cho anh ta nhận biết sự thật giải phóng mà còn chiếm đoạt anh ta, khiến anh ta trở thành Tông Đồ của Lòng Thương Xót ngay tức khắc, sau cùng chính Lòng Thương Xót đã trở thành phần thưởng vĩnh hằng cho anh ta: “Tôi bảo đảm với anh rằng hôm nay anh sẽ được ở cùng Tôi trên thiên đàng” (Luca 23:43).
Lời hứa của Chúa Kitô Khổ Giá với tên trộm tử tội thống hối bấy giờ chất chứa một ý nghĩa rất sâu xa, đó là: tên trộm tử tội thống hối đã được hưởng phúc thiên đàng ngay khi anh ta thống hối và đã được hưởng ngay khi còn ở trên thập tự giá khốn cùng, vì thiên đàng bấy giờ và mãi mãi, đối với những tấm lòng tan nát khiêm cung và tin tưởng, chính là Lòng Thương Xót Chúa, một Lòng Thương Xót của Vị Thiên Chúa là Tình Yêu Thương Xót Tự Hữu, Toàn Hữu và Hằng Hữu, một Lòng Thương Xót được tỏ hiện tột đỉnh nơi Chúa Kitô Khổ Giá. Bởi thế, tên trộm tử tội thống hối “ở với Tôi” đây là ở với chính Lòng Thương Xót Chúa, tức là ở ngay “trên Thiên Đàng” vào chính lúc ấy rồi vậy.
Nếu Chúa Giêsu Kitô là tất cả mạc khải thần linh về Lòng Thương Xót Chúa, là Hiện Thân của Lòng Thương Xót Chúa, là Chân Dung của Lòng Thương Xót Chúa, và ở đâu có Người là ở đó có ơn cứu độ, tức có thiên đàng, thì bất cứ ai “Giêsu ơi con tin nơi Chúa!” là chấp nhận Người, chấp nhận Lòng Thương Xót Chúa, là để cho Lòng Thương Xót Chúa tỏ mình ra cho họ, chiếm đoạt họ và biến họ thành Niềm Vui Thương Xót cho cả triều thần thiên quốc: “Trên trời sẽ vui mừng hơn về một tội nhân thống hối hơn là 99 người công chính không cần ăn năn” (xem Luca 15:7).
Đó là tất cả ý nghĩa của Thiên Đường: Niềm Vui Thương Xót